Europa, mimo że jest jednym z mniejszych kontynentów pod względem powierzchni, charakteryzuje się niezwykle skomplikowaną mozaiką polityczną. Pytanie o to, ile państw jest w Europie, wydaje się proste, jednak odpowiedź zależy od przyjętych kryteriów geograficznych i politycznych. W tym artykule rozwiejemy wszelkie wątpliwości, przyglądając się oficjalnym listom ONZ oraz specyfice państw transkontynentalnych.
Ile państw jest w Europie? Bezpośrednia odpowiedź
Przyjmuje się, że w Europie znajduje się 44 państwa, jeśli opieramy się na oficjalnej liście Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). Jednak biorąc pod uwagę kraje, których terytoria leżą częściowo w Europie i częściowo w Azji (np. Rosja, Turcja, Kazachstan) oraz kraje o ograniczonym uznaniu międzynarodowym (np. Kosowo), liczba ta często wzrasta do 50 państw.
Warto pamiętać, że Europa nie jest oddzielona od Azji wyraźną granicą morską, co sprawia, że tzw. granica kontynentów jest umowna. Najczęściej wyznacza się ją wzdłuż gór Uralu, rzeki Emba, Morza Kaspijskiego oraz gór Kaukazu.
Podział polityczny: Europa a Unia Europejska
Częstym błędem jest utożsamianie liczby państw na kontynencie z liczbą członków Unii Europejskiej. To dwie zupełnie inne wartości, które często mylą się internautom. Unia Europejska to wspólnota gospodarczo-polityczna, która nie obejmuje wszystkich krajów leżących geograficznie w Europie.
Oto kluczowe różnice:
-
Liczba krajów w Europie (geograficznie): ok. 44–50;
-
Liczba krajów w Unii Europejskiej: 27 państw;
-
Kraje europejskie poza UE: m.in. Wielka Brytania, Norwegia, Szwajcaria, Islandia, Ukraina oraz kraje bałkańskie;
Mikropaństwa Europy – mali giganci turystyki
Europa słynie z istnienia bardzo małych państw, które mimo niewielkiej powierzchni posiadają pełną suwerenność, własne rządy, a czasem nawet własne waluty. Są one stałym elementem statystyk dotyczących liczby krajów na kontynencie.
Do najważniejszych mikropaństw zaliczamy:
-
Watykan – najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni i ludności;
-
Monako – drugie najmniejsze państwo, słynące z luksusu i wyścigów F1;
-
San Marino – jedna z najstarszych republik świata, w całości otoczona terytorium Włoch;
-
Liechtenstein – małe państwo położone w Alpach między Szwajcarią a Austrią;
-
Andora – pirenejskie państwo współrządzone przez prezydenta Francji i biskupa z Hiszpanii;
Państwa transkontynentalne – na styku Europy i Azji
Istnieje grupa państw, których nie da się jednoznacznie przypisać do jednego kontynentu bez dodatkowego komentarza. To właśnie one sprawiają, że odpowiedź na pytanie, ile jest państw w Europie, bywa sporna.
Poniższa tabela przedstawia kraje leżące na dwóch kontynentach:
|
Państwo |
Procent terytorium w Europie |
Stolica |
|
Rosja |
ok. 25% (ale 75% ludności) |
Moskwa (w Europie) |
|
Turcja |
ok. 3% |
Ankara (w Azji) |
|
Kazachstan |
ok. 10% |
Astana (w Azji) |
|
Azerbejdżan |
niewielki fragment na północy |
Baku (w Azji) |
|
Gruzja |
niewielki fragment na północy |
Tbilisi (w Azji) |
Eksportuj do Arkuszy
Największe i najmniejsze kraje kontynentu
Aby lepiej zrozumieć strukturę Europy, warto spojrzeć na skrajne wartości. Największym krajem (nawet biorąc pod uwagę tylko jego europejską część) jest Rosja. Drugim co do wielkości krajem leżącym w całości w Europie jest Ukraina, a kolejnym Francja. Z kolei po przeciwnej stronie skali znajdują się wspomniane wcześniej mikropaństwa, z Watykanem na czele.
Współczesna mapa Europy jest efektem wielu zmian historycznych, w tym rozpadu ZSRR, Jugosławii czy Czechosłowacji w latach 90. XX wieku. To właśnie te wydarzenia ukształtowały obecną listę państw, którą posługujemy się w szkołach i urzędach.