Polska to kraj o niezwykle bogatym krajobrazie wodnym, który zachwyca zarówno turystów, jak i przyrodników. Pytanie o to, ile jest jezior w Polsce, pojawia się bardzo często przy planowaniu wakacji lub podczas nauki geografii. Choć odpowiedź wydaje się prosta, statystyki zależą od przyjętych kryteriów wielkości zbiorników. W tym artykule przyjrzymy się dokładnym danym i poznamy najważniejsze polskie akweny.
Ile jest jezior w Polsce? Dokładne statystyki
Zgodnie z danymi Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), w Polsce znajduje się około 7081 jezior o powierzchni powyżej 1 hektara. Jeśli jednak weźmiemy pod uwagę mniejsze zbiorniki wodne, ich liczba drastycznie wzrasta, osiągając nawet kilkanaście tysięcy. Łączna powierzchnia wszystkich polskich jezior zajmuje około 2800 kilometrów kwadratowych, co stanowi niecały 1% powierzchni całego kraju.
Większość polskich jezior to zbiorniki pochodzenia polodowcowego, które skupiają się głównie w północnej części państwa. Co ciekawe, liczba ta stale ulega zmianie. Procesy naturalne, takie jak zarastanie zbiorników oraz działalność człowieka i zmiany klimatyczne, sprawiają, że mniejszych jezior z roku na rok ubywa.
Najważniejsze regiony jeziorne w naszym kraju
Polska dzieli się na kilka głównych pojezierzy, z których każde ma swój unikalny charakter. Największe zagęszczenie zbiorników wodnych występuje na północy, gdzie lądolód pozostawił po sobie najwięcej śladów w postaci rynien i zagłębień morenowych.
Oto trzy najważniejsze regiony, w których występuje najwięcej jezior:
-
Pojezierze Mazurskie – nazywane Krainą Tysiąca Jezior (choć jest ich tam znacznie więcej), słynie z największych akwenów w Polsce;
-
Pojezierze Pomorskie – charakteryzuje się ogromną liczbą mniejszych, ale niezwykle czystych i głębokich jezior rynnowych;
-
Pojezierze Wielkopolskie – region o dużym znaczeniu historycznym i turystycznym, z licznymi jeziorami polodowcowymi;
Rekordy polskich akwenów – największe i najgłębsze
Szukając odpowiedzi na pytanie, ile jest jezior w Polsce, nie sposób pominąć tych, które wyróżniają się na tle innych. Polska może pochwalić się zbiornikami o skrajnie różnej charakterystyce – od płytkich i rozległych jezior przybrzeżnych, po wąskie i bardzo głębokie jeziora górskie oraz rynnowe.
Poniższa tabela przedstawia zestawienie największych jezior w Polsce pod względem powierzchni:
|
Nazwa jeziora |
Region |
Powierzchnia (ha) |
Głębokość max (m) |
|
Śniardwy |
Mazury |
11 383 |
23,4 |
|
Mamry |
Mazury |
10 282 |
43,8 |
|
Łebsko |
Wybrzeże Słowińskie |
7 142 |
6,3 |
|
Miedwie |
Pobrzeże Szczecińskie |
3 527 |
43,8 |
Z kolei tytuł najgłębszego jeziora w Polsce należy do jeziora Hańcza na Pojezierzu Suwalskim. Jego głębokość sięga aż 108,5 metra, co czyni je unikalnym obiektem na mapie Europy Środkowej. Hańcza jest jeziorem rynnowym o bardzo stromych brzegach i krystalicznie czystej wodzie, co przyciąga nurków z całego kraju.
Rodzaje jezior w Polsce ze względu na ich powstanie
Większość osób kojarzy jeziora tylko z Mazurami, ale ich geneza jest bardzo zróżnicowana. Sposób powstania zbiornika wpływa na jego kształt, czystość wody oraz florę i faunę, która go zamieszkuje. Zrozumienie tych różnic pozwala lepiej docenić bogactwo polskiej hydrologii.
Wyróżniamy kilka głównych typów jezior:
-
jeziora rynnowe – długie, wąskie i głębokie, powstałe w wyniku erozji wód polodowcowych (np. Jeziorak, Hańcza);
-
jeziora morenowe – o nieregularnych kształtach i dużej powierzchni, powstałe w zagłębieniach po wycofującym się lądolodzie (np. Śniardwy);
-
jeziora przybrzeżne – dawne zatoki morskie odcięte od Bałtyku przez piaszczyste mierzeje (np. Łebsko, Gardno);
-
jeziora górskie – wypełniające kotły polodowcowe w najwyższych partiach Tatr i Karkonoszy (np. Morskie Oko);
Czy jeziora w Polsce znikają? Współczesne zagrożenia
Mimo że statystyki mówią o tysiącach zbiorników, naukowcy alarmują ponieważ polskie jeziora wysychają. Zjawisko to nazywane jest stepowieniem kraju. Szczególnie widoczne jest to w Wielkopolsce i na Kujawach, gdzie poziom wód gruntowych drastycznie spada. Głównymi przyczynami są zmiany klimatyczne, mniejsza ilość opadów śniegu oraz intensywne rolnictwo i przemysł wydobywczy.
Wiele małych jezior, o których wspominają stare mapy, dziś jest już tylko bagnami lub torfowiskami. Ochrona wód i retencja stają się kluczowymi wyzwaniami dla naszego pokolenia. Dbając o czystość brzegów i racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi, mamy szansę zachować Krainę Tysiąca Jezior dla przyszłych pokoleń.